محسن عباس نژاد
116
قرآن و طب ( فارسى )
با آن فشار بيشترى به كليهى كودك وارد مىآورد ؛ در حالى كه جذب و هضم پروتئين شير مادر براى نوزاد راحت و سريعتر است . نسبت كلسيم به فسفر نيز در شير مادر به ترتيبى است كه زمينهى رشد و نموّ سلامت كودك را بهتر تأمين مىكند . كودكانى كه با شير مادر تغذيه مىشوند ، در برابر بيماريها مقاومترند و مرگومير آنها خيلى كمتر از كودكانى است كه شير گاو يا شير خشك تغذيه مىشوند . « 1 » با مطالعه و ژرفانديشى در آيههاى مبين قرآن مجيد ، به خوبى و ظرافت هرچه تمامتر ، اهميت مسأله شيردهى و نقش تغذيهاى آن براى نوزاد و شيرخوار روشن مىگردد ؛ به طورى كه تنها در يك بررسى آمارى از كلمهى « رضاع » يا شير خوردن از پستان مادر با 10 اشتقاق 11 بار در قرآن نام برده شده ، چه اينكه با بررسى آيههاى شريفه ، مىتوان به اين حقيقت دست يافت ، كه شير مادر به عنوان مائده اى الهى ، نخستين و كاملترين هديهى غذايى از سوى خالق براى نوزاد است . شير مايعى حياتى ، بىنظير و از نظر غذايى كامل و استثنايى است كه متناسب با نيازهاى مختلف شيرخوار دگرگونى يافته و به آنها پاسخگوست . « 2 » با اين توضيح ، اكنون به بيان نمونههايى از آيههاى كريمهى قرآن كريم كه در عظمت اين مادهى غذايى باارزش براى شيرخوار آمده است ، مىپردازيم . وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ فَإِنْ أَرادا فِصالًا عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ « 3 » ؛ « مادران ، فرزندان خود را دو سال تمام ، شير مىدهند . ( اين ) براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را تكميل كند . و بر آنكس كه فرزند براى او متولد شده ( پدر ) لازم است خوراك و پوشاك مادر را به طور شايسته ( در مدت شير دادن بپردازد ، حتى اگر طلاق گرفته باشد ) هيچكس موظف به بيش از مقدار توانايى خود نيست ! نه مادر ( به خاطر اختلاف با پدر ) حق ضرر زدن به كودك را دارد و نه پدر . و بر وارث نيز لازم است اين كار را انجام دهد . ( هزينهى مادر را در دوران شيرخوارگى تأمين نمايد ) و اگر آن دو با رضايت يكديگر مشورت بخواهند كودك را زودتر از شير بازگيرند گناهى بر آن نيست . و اگر ( با عدم توانايى ، يا عدم موافقت مادر ) خواستيد دايهاى براى فرزندان خود بگيريد گناهى بر شما نيست ، به شرط اينكه حق گذشتهى مادر را به طور شايسته بپردازيد . و از ( مخالفت فرمان ) خدا بپرهيزيد ! و بدانيد خدا ، به آنچه انجام مىدهيد بيناست . » در اين خصوص ( با رعايت تمام جوانب كار و در نظر گرفتن مصالح خانواده و حتى در نوع و انتخاب دايه گرفتن براى شيرخوار كه ظلمى به او نشود ) تقواى الهى را لحاظ كنيد و بدانيد كه ( در اين زمينه هرچه پدر و مادر از خود مايه بگذارند و براى شيردهى فرزندانشان رعايت موازين شرعى و علمى را انجام دهند ) خداوند به آن آگاه است ( و خدمات آنها را بىاجر نمىگذارد چه اينكه اگر ملاحظه و رعايت مصالح شرعى و علمى كار را نكنيد باز هم خداوند آگاه است و آثار سوء آن را متوجه خود شما خواهد كرد ) . « 4 »
--> ( 1 ) . پريوش حلم سرشت و اسماعيل دلپيشه ، اصول تغذيه و بهداشت مواد غذايى ، ص 144 . ( 2 ) . محمد رضا نورى ، تغذيه در قرآن ، ص 111 . ( 3 ) . بقره / 233 . ( 4 ) . با اقتباس از تفسير نور ، ج 1 ، ص 467 .